صفر تا صد بیماری کاوازاکی

بیماری کاوازاکی (Kawasaki Disease یا سندرم کاوازاکی) یک واسکولیت سیستمیک حاد در کودکان است. این بیماری معمولاً کودکان زیر ۵ سال را درگیر می‌کند و به‌واسطه التهاب گسترده رگ‌های خونی (به‌ویژه شریان‌های قلبی) شناخته می‌شود. علت دقیق کاوازاکی هنوز مشخص نیست و به نظر می‌رسد پس از یک تحریک ایمنی (مانند عفونت ویروسی یا باکتریایی) ایجاد شود. کاوازاکی خطرناک‌ترین بیماری عفونی دوران کودکی به حساب نمی‌آید، اما به‌عنوان یک علت مهم بیماری‌های قلبی اکتسابی در کودکان شناخته شده است. در ادامه همراه موسسه آموزشی پژواک حیات باشید تا به بررسی صفر تا صد بیماری کاوازاکی بپردازیم.

دوره نسخه پیچی و تحویل دارو مناسب افراد جویای کار با ارائه مدرک معتبر وزارت بهداشت

بیماری کاوازاکی در کودکان چیست؟

کاوازاکی یک بیماری التهابی حاد است که باعث تب طولانی‌مدت و علائم سراسری در کودکان می‌شود. این بیماری گاهی «سندرم پوآر» (mucocutaneous lymph node syndrome) نیز نامیده می‌شود. در کاوازاکی، دیواره رگ‌های خونی کوچک و متوسط ملتهب می‌شود و اغلب شریان‌های کرونری (رگ‌های تأمین‌کننده خون قلب) را درگیر می‌کند. به بیان دیگر، سیستم ایمنی بدن به‌طور فراگیر به رگ‌ها حمله کرده و باعث تورم و تخریب آنها می‌شود. علائم اصلی این بیماری تب بسیار بالا به مدت بیش از ۵ روز و حداقل چهار علامت از پنج نشانه زیر است: بثورات جلدی گسترده، تورم و قرمزی دست و پا (اغلب با پوسته‌ریزی انگشتان)، قرمزی دوطرفه چشم (ملتحمه بدون ترشح)، التهاب و قرمزی لب‌ها و زبان (زبان توت‌فرنگی)، و بزرگی غدد لنفاوی گردن. با درمان به‌موقع، اکثر کودکان بدون عارضه درازمدت بهبود می‌یابند؛ اما عدم درمان یا تأخیر در تشخیص می‌تواند منجر به ضایعات جدی قلبی مانند آنوریسم شریانی شود.

علت بیماری کاوازاکی

علت دقیق کاوازاکی همچنان ناشناخته است. بیشتر کارشناسان معتقدند این بیماری پس از یک محرک ایمنی (مانند عفونت ویروسی یا باکتریایی) در کودکان مستعد ایجاد می‌شود. با این حال، هیچ ویروس یا باکتری مشخصی به‌عنوان عامل مستقیم بیماری شناسایی نشده است. کاوازاکی به‌صورت مستقيم واگیر ندارد و «انتقال فرد به فرد» برای آن اثبات نشده است؛ به همین دلیل نمی‌توان آن را مانند سرماخوردگی یا آنفلوآنزا مسری قلمداد کرد. تحقیقات اپیدمیولوژیک نشان داده‌اند که عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز کاوازاکی نقش دارند: شیوع در جمعیت‌های آسیایی (به‌ویژه ژاپنی) به‌طور قابل توجهی بالاتر است (مثلاً ۹۰–۱۱۲ مورد در هر ۱۰۰,۰۰۰ کودک در ژاپن در مقایسه با ۶–۹ در هر ۱۰۰,۰۰۰ در آمریکا). همچنین مطالعاتی ارتباط شیوع کاوازاکی با فاکتورهای محیطی مانند دمای هوا و میزان بارش را نشان داده‌اند. به‌طور خلاصه، کاوازاکی احتمالاً حاصل واکنش ایمنی غیرطبیعی بدن به یک محرک محیطی یا عفونی در کودکی است که در افراد مختلف با شدت‌های متفاوت بروز می‌کند.

بیشتر بخوانید: کاربرد پوار در نوزادان + طرز استفاده پوار بینی

علائم بیماری کاوازاکی در کودکان

علائم کاوازاکی در کودکان به صورت ترکیبی از تب بالا و نشانه‌های التهابی چندگانه بروز می‌کند. از ویژگی‌های شایع می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تب بالا و پایدار: تب بیش از ۵ روز (معمولاً ۳۹ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر) که به آنتی‌بیوتیک پاسخ نمی‌دهد.

• راش پوستی (بثورات): جوش‌های قرمز یا لکه‌های قرمز (ممکن است شبیه سرخک یا خالخال باشد) در تنه و اندام‌ها.

• التهاب کف دست و پا: تورم و قرمزی در دست‌ها و پاها؛ در هفته دوم پوسته‌ریزی کف دست و پا دیده می‌شود.

• چشم‌قرمزی (ملتحمه): التهاب دوطرفه ملتحمه با قرمزی چشم‌ها و بدون ترشح چرکی.

• التهاب دهان و حلق: لب‌های خشک، ترک‌خورده و قرمز، زبان متورم و قرمز (زبان توت‌فرنگی)، التهاب حلق و گلو.

• بزرگی غدد لنفاوی: حداقل یک غده لنفاوی گردنی با قطر بیش از ۱.۵ سانتی‌متر (معمولاً بدون چرک).

• علائم عمومی: مانند بی‌قراری و تحریک‌پذیری شدید، درد مفاصل یا شکم، اسهال و استفراغ در برخی کودکان.
  این علائم ممکن است همه هم‌زمان ظاهر نشوند، اما ترکیب تب و حداقل چهار علامت فوق معمولاً تشخیص را قطعی می‌کند. در برخی موارد ناقص یا «آتپیپیک»، کودکان تب طولانی دارند اما برخی علائم کلاسیک را ندارند؛ با این حال همچنان در خطر عوارض قلبی قرار می‌گیرند.

علائم بیماری کاوازاکی در بزرگسالان

کاوازاکی عمدتاً یک بیماری دوران کودکی است و بروز آن در بزرگسالان بسیار نادر است. با این حال، در موارد نادر بزرگسالان نیز علائم مشابهی گزارش شده است که شامل تب طولانی، بثورات پوست، التهاب غشاهای مخاطی و تورم دست‌ها و پاها می‌شود. به‌طور خلاصه، شکل بالینی کاوازاکی در بزرگسالان مشابه کودکان است: علائمی مانند وازلولیت حاد (التهاب وازاری)، التهاب مخاطی و غشاهای مخاطی (تخریب پوست دهان، چشم و حلق)، بثورات پوستی منتشر، بزرگی غدد لنفاوی گردنی و تورم دست و پا به همراه پوسته‌ریزی نوک انگشتان گزارش شده است. با توجه به نادر بودن آن، در بزرگسالان تشخیص کاوازاکی نیاز به شک بالینی بالا و رد سایر علل دارد.

حتما بخوانید: بررسی کامل علائم اسکیزوفرنی

درمان بیماری کاوازاکی

درمان کاوازاکی در بیمارستان و تحت نظر پزشک انجام می‌شود و باید سریع آغاز شود تا از آسیب قلبی پیشگیری شود. اصلی‌ترین درمان شامل مصرف ایمنوگلوبولین وریدی (IVIG) و آسپرین است. معمولاً یک نوبت تزریق IVIG با دوز بالای ۲ گرم بر کیلوگرم در ۱۰ روز اول بیماری به کودک داده می‌شود تا التهاب کاهش یابد و شانس ایجاد آنوریسم عروقی کم شود. هم‌زمان، آسپرین با دوز بالا (۶۰–۸۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم در روز) برای کنترل تب و التهاب تجویز می‌شود و پس از کاهش تب، دوز آسپرین به دوز پایین‌تر (3–۵ میلی‌گرم بر کیلوگرم) برای مدت ۶–۸ هفته یا بیشتر ادامه می‌یابد. سایر اقدامات حمایتی پرستاری و پزشکی شامل مایعات داخل وریدی برای جلوگیری از کم‌آبی، داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی یا استروئیدی در موارد مقاوم، و در صورت وجود ترومبوز یا آنوریسم‌های کرونری، داروهای ضدانعقاد خون است. گاهی اوقات اگر تب پس از اولین دوز IVIG فروکش نکند، تزریق دوم IVIG یا درمان‌های جایگزین مثل متیل‌پردنیزولون (کورتون وریدی) یا بیولوژیک‌هایی مانند اینفلیکسیمب مورد استفاده قرار می‌گیرد. درمان هدفمند و پیگیری منظم قلبی (اکوکاردیوگرافی و مشاوره قلب) برای جلوگیری از عوارض بعدی ضروری است.

آیا بیماری کاوازاکی خطرناک است؟

بیماری کاوازاکی به خودی خود یک بیماری التهابی خطرناک نیست؛ اما عمده مخاطره آن مربوط به عوارض قلبی است. اگر این بیماری بدون درمان باقی بماند، حدود یک‌چهارم کودکان دچار آنوریسم‌های کرونری می‌شوند و ۲–۳٪ از این بیماران ممکن است در اثر عوارض قلبی ناشی از این آنوریسم‌ها فوت کنند. خوشبختانه درمان به‌موقع با IVIG میزان بروز آنوریسم را به کمتر از ۶٪ می‌رساند، و درنتیجه خطر مرگ کاهش می‌یابد. به بیان دیگر، خطر واقعی کاوازاکی در قلب نهفته است؛ در صورتی که درمان سریع و کامل انجام شود، اکثر کودکان بهبود یافته و عوارض جدی در آن‌ها رخ نمی‌دهد.

شاید علاقه داشته باشید: پروتئینوری در بارداری یا دفع پروتئین در بارداری چیست؟

بیماری کاوازاکی واگیردار است؟

خیر، کاوازاکی یک بیماری واگیردار نیست. شواهد نشان می‌دهد این بیماری به‌طور مستقیم از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود. به عبارت دیگر، انتقال تنفسی یا تماس نزدیک آن‌چنان که در بیماری‌های واگیردار تعریف می‌شود، برای کاوازاکی اثبات نشده است. اگرچه ممکن است پس از مواجهه با یک عفونت ویروسی یا باکتریایی، سیستم ایمنی بدن کودک واکنش شدید نشان دهد، اما خود عامل بیماری (عامل عفونی) مشخص نیست. بنابراین لازم نیست اقدامات جداسازی یا جلوگیری از تماس خاصی برای پیشگیری از این بیماری انجام شود، بلکه باید محیط کودک را آرام و بهداشتی نگه داشت و در صورت بروز تب طولانی و علائم ذکر شده به پزشک مراجعه کرد.

آیا بیماری کاوازاکی باعث مرگ می‌شود؟

به‌طور کلی، مرگ‌ومیر مستقیم ناشی از کاوازاکی نادر است. مطالعات نشان داده‌اند مرگ‌ومیر کودکان مبتلا به کاوازاکی با درمان مناسب عملاً نزدیک به صفر است و حتی در مطالعات بلندمدت بین ۰٪ تا ۶٪ متغیر بوده است. در مواردی که بیماری درمان نشده یا عوارض قلبی بسیار شدید رخ دهد، ممکن است یک درصد کمی از بیماران در اثر نارسایی قلبی یا انفارکتوس میوکارد دچار مرگ شوند. به عبارت دیگر، شانس مرگ‌ومیر در کاوازاکی بسیار پایین است، مخصوصاً اگر کودک به موقع درمان شود؛ اما نباید نقش خطر قلبی آنوریسم‌های کرونری را نادیده گرفت. بنابراین مهم است والدین از درمان کامل و پیگیری‌های قلبی اطمینان حاصل کنند.

بیماری کاوازاکی یک اختلال التهابی حاد دوران کودکی است که اگر سریع تشخیص داده و درمان شود، عموماً نتایج خوبی دارد. اطلاعات دقیق پزشکی و مراقبتی (مثلاً آگاهی از علائم هشداردهنده و پیگیری اکوکاردیوگرام) برای جلوگیری از بروز عوارض قلبی بسیار مهم است. والدین و مراقبین باید در صورت مشاهده تب بالای طولانی و حداقل چهار علامت ذکر شده، فوراً به پزشک مراجعه کنند.